Manastir Studenica
Naslovna » O manastiru

O manastiru Studenica

Studenica je srednjevekovni manastir u dolini Studenice, leve pritoke Ibra, nedaleko od mesta Ušća, pod planinom Radočelom. Osnovao ga je Stefan Nemanja. Imao je više crkava u dvorištu ovalnog oblika, koje je bilo opkoljeno odbrambenim zidom. Očuvane su tri crkve, a od ostalih građevina ostali su samo temelji ili su potpuno iščezle. Najznačajnija je Nemanjina crkva, sagrađena posle 1183. i posvećena Bogorodici. Kralj Radoslav dozidao je ispred nje veliku spoljnu pripratu.

Studenica poseduje idealno kružnu šemu celokupnog manastirskog kompleksa, sa svim sadržajima uklopljenim unutar masivnih zidina. U središtu tog kruga nalazi se katolikon.

 Plan manastira Studenice

1. Bogorodičina crkva
2. Kraljeva crkva
3. Nikoljača
4. Temelji crkve Sv. Jovana Krstitelja
5. Trpezarija
6. Riznica
7. Konaci
8. Zapadni ulaz - pirg
9. Istočni ulaz

 

 Bogorodičina crkva

1. Bogorodičina crkva je jednobrodna građevina s jednim kubetom i pripratom. Spolja je u belom mermeru, s bogatim plastičnim ukrasom na pojedinim delovima. Ukras je romanskog stila i najvišeg je umetničkog kvaliteta među našim srednjevekovnim crkvama. Mada je u duhu italijanskih spomenika XII veka, ima i neke analogije sa francuskom umetnošću toga doba. Naročito je usredsređena na četiri portala: zapadni, unutarnji i dva bočna, kao i na trodelnom oltarskom prozoru. Od živopisa u crkvi ističu se veliko Raspeće i Pričešće u oltaru. Manastir je uživao najveći ugled, a njegov iguman je imao prvo mesto u srpskom Saboru.

 Kraljeva crkva


2.
Iz doba kralja Milutina je Kraljeva crkva posvećena sv. Joakimu i Ani. Kraljeva crkva je mala, gotovo kvadratne osnove, ima jedno kube. Na oltarskoj apsidi je u kamenu uklesan natpis arhimandrita Jovana iz 1314. g. U unutrašnjosti je sačuvan vanredan živopis u stilu tzv. dvorske škole kralja Milutina.

 Crkva Svetog Nikole

3. S kraja XII ili početkom XIII veka je crkva Svetog Nikole ili Nikoljača. Smeštena je u jugoistočnom delu manastirske porte. To je skromna jednobrodna građevina bez kubeta, sa ostacima dobrog živopisa sa kraja XIII veka.

4. Između Nikoljače i Kraljeve crkve nalaze se temelji jednobrodne crkve posvećene Svetom Jovanu Krstitelju.

 Trpezarija

5. Važno mesto u okviru manastirskog kompleksa Studenice zauzima trpezarija. Nalazi se zapadno od Bogorodičinog hrama i podignuta je u XIII veku, verovatno za vreme arhiepiskopa Save Nemanjića. To je danas jednostavna prizemna prostorija pravougaone osnove, a unutrašnjost je urađena u duhu starohrišćanskih tradicija gde su korišćeni kameni stolovi. Ranije je ispred trpezarije bio i prostran trem sa kolonadama.

U sklopu manastira, sačuvani su ostaci konaka duž obimnih zidova u kojima su bile monaške kelije, bolnica i radionice. Ostaci konaka pokazuju da su oni više puta rušeni i obnavljani. Današnji konaci su relativno nove građevine.

* * *

Manastir Studenica je 1986. godine upisan u listu svetske kulturne baštine i pod zaštitom je UNESKO-a.

Vrh strane